Geeft sturing aan
management & trainingen

Klinkt misschien interessant, maar wat houdt het precies in en wat zijn de voordelen ervan? We spraken erover met Susan Speelenbrink, recreatief menner en bestuurslid van de VPSN, (Vereniging Paardensportmasseurs Nederland). 

Wat is het doel van paarden sportmassage?

"Als een paard iets moeilijk vindt, ergens in zijn lichaam een klein beetje last heeft of naast een ander paard in het span loopt dat een iets ander ritme of manier van bewegen heeft, compenseert een paard snel. Dat maakt hen vaak fijne paarden om mee te werken, maar het vergroot ook de kans dat ze er last van krijgen, dat spieren hun souplesse verliezen en dat het moeilijk is om zonder begeleiding uit die vicieuze cirkel te komen", zegt Susan. Een paardensportmasseur houdt zich voornamelijk bezig met de spieren van het paard. Door deze te masseren worden de bloedsomloop en stofwisseling geactiveerd en komen er hormonen vrij die een kalmerend effect hebben. Er zijn meerdere situaties waarbij een paardensportmasseur je kan helpen:
1. Bij het losmaken en los houden van spieren en het vertalen van de fysieke situatie naar adviezen over tuigage en trainingsadviezen. Bij het vertalen van de fysieke situatie naar tuigage & trainingsadviezen. "Een sportmasseur is geen trainer, maar doordat ze het paard over zijn volledige lichaam afvoelen en losmaken, kunnen ze je helpen bij het vertalen van deze feiten naar wat er eventueel verbeterd of veranderd kan worden aan het tuig of aan de trainingen. Welke spieren zijn bijvoorbeeld onderontwikkeld en welke misschien overbelast? Wat betekent dat en wat kan er in de training of in het management aangepast worden zodat dit verbetert?
2. Bij het herstel en de ontwikkeling van de spiermassa van het (jonge) menpaard. "Daarnaast kan het ook bijdragen aan de ontwikkeling van de spieren. We zien dat er vaak gedacht wordt dat het werk voor de menwagen minder belastend is dan een ruiter op de rug, maar in de praktijk is het tegenovergestelde het geval. Omdat een paard de koets met zijn borst moet duwen vanuit zijn achterbenen, zien we vaak dat de bilspieren en spieren rondom het kniegewricht in de achterbenen van menpaarden overbelast zijn. Jonge paarden hebben vaak platte billen, terwijl we bij menpaarden het liefst billen zien die zo rond zijn als die van een Grand Prix dressuurpaard. Voor hen moet daar namelijk alle kracht vandaan komen en dat is niet in een paar weken getraind. Door de spieren los te maken en de doorbloeding en het afvoeren van afvalstoffen te activeren, kunnen we het paard helpen bij de ontwikkeling van zijn spiermassa en als gevolg daarvan dus ook bij de krachtontwikkeling."
3. Fysieke & mentale ontspanning: "Als we spieren los moeten maken is dat natuurlijk niet altijd even comfortabel. Dat geldt voor de mens, maar ook voor paarden. We proberen de massage zo te geven dat paarden kunnen loslaten en ontspannen. Doordat we delen die al los zijn ook navoelen komen er hormonen vrij die een kalmerend effect hebben op het paard. Zo kan sportmassage, als een paard met regelmaat behandeld wordt en dus goed in zijn lijf zit, ook een goede mentale en fysieke voorbereiding zijn op een wedstrijd, training of buitenrit. Het paard is dan niet alleen mentaal ontspannen, maar we kunnen dan ook de spieren alvast warm en los maken."

Wat is het verschil tussen een behandeling van een fysiotherapeut en sportmassage?

"Sportmassages hebben een preventieve functie. Als er iets fysiologisch niet lekker zit bij een paard, adviseren we altijd om eerst naar een dierenarts te gaan. Fysio mag ook pas behandelen na advies van een DA. We werken dus zeker samen maar als er 'problemen' zijn verwijzen we altijd eerst door naar en dierenarts of eventueel fysiotherapeut.  Pas als het paard daar geen behandeling meer heeft komt het werk van een sportmasseur aan bod. Een ander groot verschil is dat een fysiotherapeut klachten verhelpt met diepere inwerkende technieken en meer met oefeningen. Ook geven zij tips over training en oefeningen aan paard en ruiter. Een masseur voelt altijd het volledige lichaam na en maakt dat los. Daarmee kunnen we tijdig verschillen of veranderingen signaleren en dat doorgeven aan de eigenaar of trainer. Met hoe meer regelmaat een masseur jouw paard behandelt, hoe beter het beeld is wat diegene van je paard heeft en hoe makkelijker het wordt om veranderingen te signaleren."

Zijn de sportmasseurs van VPSN gespecialiseerd in het menpaard? 

De VPSN (Vereniging voor Paardensportmasseurs Nederland)) is een beroepsvereniging voor paardensportmasseurs die een diploma hebben behaald bij een van de erkende opleidingsinstituten. Masseurs die lid zijn van de VPSN zijn dus gekwalificeerd paardensportmasseur en hebben speciale opleidingen gevolgd. Vóórdat men lid wordt van de VPSN, wordt de achtergrond en de opleidingen van het aspirant-lid nauwkeurig getoetst. Na het behalen van de toelatingstoets worden de namen van de leden vermeld op de website. Leden van de VPSN volgen jaarlijks bijscholingen om hun vaardigheden te verbeteren. "Iedereen heeft zich tijdens de opleiding ook in het menpaard verdiept en ook tijdens verplichte 'opfriscursussen' gaan we in op de mensport. Daarnaast zijn er masseurs zoals ik, die zelf ook actief zijn in de mensport en daarom graag menpaarden behandelen." Op de website www.vpsn.nl vind je een kaart met paardensportmasseurs bij jou in de buurt. Weet je niet zeker of die personen extra expertise hebben voor het menpaard? Dan kun je altijd een e-mail sturen naar een VPSN-lid bij jouw in de buurt.

Waarom is er meer vraag naar sportmassages bij ruiters dan bij menners?

"Ik denk dat velen niet weten wat het inhoudt, wat de meerwaarde is en zich er niet van bewust zijn dat het ook goed is voor recreatieve menners. Omdat een menner niet op het paard zit maar erachter, heeft deze vaak minder gevoel bij wat het paard doet, hoe het zich beweegt en of het bijvoorbeeld compenseert. Dat geldt al voor een enkelspan en dat gevoel wordt vaak minder als het span groter wordt. Dat zegt niets over de kwaliteiten van de menner hoor, er zijn veel menners met veel gevoel maar je hebt nu eenmaal niet je benen en je zit die in contact staan met het paard. Als je ernaast loopt zie je ook vaak meer, omdat je het hele paard in beweging ziet. Daarnaast denk ik dat veel menners zich er niet helemaal van bewust zijn hoe zwaar bepaalde bodems bijvoorbeeld zijn voor een paard. Een rondje door een mul zandpad in het bos of in een bak met een goede bodem geeft een hele andere belasting op het paardenlichaam. Na een zware inspanning geven we de paarden vaak even vrij op de weide, maar we verwachten dat het paard na een paar dagen weer fit is. Wat dat betreft denk ik dat sportmassage heel veel menners kan helpen bij de bewustwording van de effecten van verschillende trainingen en hoe hun paarden dat in hun lijf verwerken. Ik denk dat er preventief nog veel te behalen valt, vóórdat een blessure tot uiting komt of voordat een paard boos, nors of gespannen voor de wagen is."

Hoe gaat zo'n sessie in zijn werk?

Als je contact hebt met een van de paarden sportmasseurs van VPSN voor het maken van een eerste afspraak, word je gevraagd om een standaard formulier in te vullen. "Hiermee kunnen we casussen waarbij grotere problematiek of waarbij we denken dat er eerst een dierenarts nodig is, alvast doorverwijzen. Lijkt het paard gezond, dan plannen we een afspraak. We willen dan eerst het paard graag zien bewegen om te kijken of er inderdaad geen sprake is van bijvoorbeeld onregelmatigheid waar een dierenarts naar dient te kijken. Daarna lopen we het volledige paard na en voelen we alle spieren en spiergroepen. Ik vind het altijd belangrijk dat de trainer van het paard daar ook bij aanwezig is, zodat ik kan vertellen wat ik voel, kan nagaan of dat overeen komt met het gedrag of het gevoel in de trainingen en dan kijk ik ook graag mee naar het tuig of een training om te kijken hoe dat gaat en wat er eventueel beter of anders kan. Hoe vaker we een paard hebben gemasseerd hoe beter het beeld is dat we ervan hebben en hoe makkelijker het wordt om preventief te handelen. Het is afhankelijk van het paard en wat ermee gedaan wordt, met welke regelmaat we de sessie herhalen. Gevoelige paarden die hoog in het bloed staan compenseren bijvoorbeeld sneller dan een trekpaard dat twee keer per week zijn natuurlijke houding door het bos draaft."